مساله بحث: چگونه می‌توانیم برنامه‌ ریزی راهبردی اثربخش طراحی کنیم؟ چگونه می‌توان مسیر بهینه را برای حرکت به‌سوی هدف تشخیص داد؟

موضوع بحث: « کارگاه روش طراحی و برنامه‌ ریزی استراتژیک»

فرضیه بحث:

1.  استراتژی= تعیین موقعیت و فرآیند بهینه برای تحقق اهداف در محیط رقابت

2. نگرش استراتژیک = مهارت در دیدکلان و چهارچوب‌ها و قواعد نهفته و رصد محیط رقابت و مهارت در محاسبه انواع احتمالات برای فرآیندهایی که شما را به هدف می‌رساند و تشخیص فرآیند بهینه

3. نبرد استراتژیک = تلاش برای کشف واِعمال استراتژی برتر در محیط رقابت استراتژی‌ها

4. استراتژی کلان = فرآیندهای بهینه‌ای که منجر به ساختارسازی بهینه می‌شوند؛ استراتژی‌ها سطوح مختلفی دارند و هر کدام برای فرآیندی مافوق خود استراتژی خُرد و برای هدفی مادون خود استراتژی کلان هستند.

5. مدل طراحی استراتژی = مدل پارادایم شبکه‌ای 

(تحلیل مفهومی سازمان یا موقعیت مورد نظر براساس بسته‌های پارادایمی + تحلیل محیطی سه‌ محور: علل اربع + مقولات عشر + مقوّمات حرکت)

 مدل‌های متعددی برای طراحی استراتژیک ارائه شده است که ساختار پایه مشترک میان آنها به‌صورت زیر است:

  1. فرآیند تحلیل مفهومي (کشف مفاهیم پایه‌ای که باور و ارزش و هدف هستند.)
  2. فرآیند تحلیل محيطي (کشف عناصر داخلی و خارجی با نوع تاثیرشان در موضوع)
  3. فرآیند نسبت‌سنجی و موازنه تاثیر عناصر و مولفه‌ها با اهداف (تصميم گيري و تدوين راهبرد)
  4. فرآیند پياده سازي
  5. فرآیند بازخورد ،کنترل و ارزيابي

موقعیت این پنج مرحله در مدل زیر که مدل عمومی برنامه‌ریزی استراتژیک است ارائه شده است:

 (اسلایدهای زیر از اسلایدهای دکتر احمد ورزشکار،‌ دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی است)

نام سی‌وپنج مدل مختلف در تصویر زیر آورده شده است: 

تکمیل شده مدل رایج «سوات» طبق فرآیند زیر است: (ماتریس SWOT = بررسی نقاط ضعف و قوت، تهدید و فرصت)

نمونه‌ای از این روش که در مورد طراحی استراتژی وقف و اوقاف، در موسسه مطالعات راهبردی انجام شده است در زیر ارائه می‌گردد:

نمونه جدول طراحی استراتژیک: (برنامه راهبردی اوقاف و امور خیریه)

براساس هويت وقف:پايدار كردنِ بهره‌برداري از سرمايه‌ها، براي تامين نيازهاي معنوي و ماديِ نسل‌ها،به انگيزه جلب رضاي الهي

براساس هويت اوقاف:مديريت سرمايه‌هاي پايدار به‌هدف ارتقاء كيفيت بهره‌برداري‌هاي تعيين شده توسط واقفين

محصول اوقاف:خدمات فعال‌سازي مستمر سرمايه‌ها (موقوفات) و خدمات تحقق نيت واقفين

مرتبطين اصلي با اوقاف: واقفين موجود، متوليان وقف، واقفين بالقوه، مصرف‌كنندگان درآمدهاي وقف، كارشناسان اقتصادي، كارشناسان فرهنگي، بنگاه‌هاي اقتصادي

رقباي وقف و اوقاف:سازمان‌هاي خيريه

عوامل درونی: (نقاط ضعف و قوت)عوامل بیرونی: (نقاط تهدید و فرصت)                                       نقاط قوت:امكانات و سرمايه متراكم با قابليت پايداري نامحدودديني بودن وقف و ارتباط با رفتارهاي مذهبي و پشتوانه شرعيمدير عالي سازمان، نماينده و مجري راهبردهاي رهبرينقاط ضعف:فرآيندهاي سازماني غيراثربخش، قوانين منجر به عدم تمايل براي همكاري با اوقاف، ضعف توجه به نيت واقفين، عدم شفاف‌سازي مصرف درآمدهاي اوقاف، فرسودگي و بازدهي نازل برخي موقوفات، غلبه نگاه مصرفي بر نگاه توليدي ، وقف براي نيازهاي غيراولويت‌دار، ماهر نبودن برخي مديران و كاركنان نسبت به وظايف خود و در نتيجه، افزايش عملكردهاي سليقه‌‌اي، عدم دقت در كاربري‌ها و بازرسي‌ها، نبود مكانيزم جذب خيرين.
فرصت‌ها:جمعيت ميليوني مخاطبينابزارهاي رسانه‌اي و آموزشي همراه با اهداف سازماندولتِ همراه با روح حاكم بر وقفمجلس قانون‌گذاري همراه با سازماناعتقاد مردم به وقفافزايش سطح درآمدها و امكانات طيف وقف‌كنندهاستراتژي نفوذ:تاكيد مقام معظم رهبري براي فعال‌سازيِ وقفورود مراجع عظام تقليد به تاكيد بر وقففعال‌سازي وعاظ و ديگر رسانه‌ها براي آشنا ساختن اثربخشِ مردم با وقف و كاركردهاي آنارائه لايحه براي اصلاح و تسهيل قوانين توسط مجلساستراتژي واكنش:بهبود كيفيت و مهارت مديران و كاركنان، توسط آموزش‌هاي كاربردي ميان‌رشته‌اي در سه حوزة مديريت، اقتصاد و فرهنگارتقاء جلسات مديريتي از جلسات مشورتي به جلسات تصميم‌سازيتبديل به احسن موقوفات با حفظ نيت واقفتشكيل كانون مشاوره به واقفين براي بهينه‌سازي وقفرفتار با احترامِ فوق‌العاده و ويژه با هر گونه واقف
تهديد‌ها:سازمان‌هاي مرتبط با تامين اجتماعي و گسترش فرهنگ دينيروند نزولي باور به وقفسازمان‌هاي مصرف‌كنندة درآمدهاي وقفشك رو به گسترش در نحوة مصرف درآمدهاي وقفيموقوفه‌خواريعدم آشنايي فعالِ مردم با وقف و كاركردهاي آنعدم حضور مستقيم سازمان در ساختارهاي دولتديدِ هزينه‌اي و صندوق پرداخت، در ساختارهاي حكومت نسبت به اوقافاستراتژي رقابت:كيفيت برتر در خدمات اوقاف و محصولات حاصل از موقوفات،‌ نسبت به نهادهاي مشابهاستراتژي دفاع:شفاف‌سازي و اطلاع‌رساني عملكرد اوقاف در تحقق نيت واقفين به‌طوري كه ذهنيّتِ «اگر وقف كنيم اوقاف روي آن دست مي‌گذارد و عاقبتش معلوم نيست!»، به ذهنيّتِ «اگر به اوقاف بسپاريم اهدافمان با كيفيت بهتر و سهولت بيشتر حاصل مي‌شود»  تغيير كند.از بين بردن حريم امنيت براي متخلفان و موقوفه‌خوارانحفظ عين موقوفه و عدم واگذاريشعار «كار براي نيت واقف»ايجاد امكان نظارت عمومي بر مصارف درآمدهاي اوقاف

مدل دیگری نیز از میان سی‌پنج مدل فوق‌الذکر،‌ جامع‌تر و کارآمدتر به‌نظر می‌رسد:

این کارگاه آموزشی، در 16 ساعت (سه روز تمام وقت) برگزار می‌گردد.

انتقال به مباحثی در مورد استراتژی و رویکرد استراتژیک