تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما

اگرشهر را در دو فیلد مدیریت شهری وکالبد وفضا ببینیم مسجد پایه وبسترشکل گیری مدیریت شهری در مقیاس های مختلف تقسیمات کالبدی بوده وهمچنین کالبد وفضای مسجد درمحله می تواند الگوی ساخت وسازسایر جداره های بیرونی در مقیاس شهری باشد. بابررسی اسناد فرادست درموضوع مسجد، این نکته حائز اهمیت است که نگاه به مسجد ازنوع نگاه اسلامی نبوده بلکه نگاه مدرنی به مسجد باعث شده این نهاد نتواند به مانند صدر اسلام واوایل انقلاب به ایفای نقش بپردازد. مسجد فقط مناره وگنبد نیست. مسجد فقط منوط به حضور امام جماعت نیست بلکه مسجد یک نهاد جامع است که بر زندگی افراد جامعه تاثیر گذار بوده وبرهویت شهر وشهروندان نیز اثر گذار است.

امروزه نهادهای مختلف اجتماعی تشکیل شده اند تا آسیب های شهری را کاهش دهند اما میزان تاثیر گذاری آنان کمتر ازحداقل انتظار بوده است. هنگامی که درشهر اسلامی عنصر مهم وشاخصی به نام مسجد وجود دارد این کاربری می تواند باعث ایجاد حس قرابت وخویشاوندی بین ساکنین محله شده وایجاد اتحاد بین آحاد ساکنین محله زمینه آسیب های اجتماعی را کم می کند ودیگر نیاز به ایجاد هزینه های هنگفت ازبیت المال برای برطرف کردن مشکلات نیست. چراکه یک نهادی به نام مسجد باتوجه به معیارها وشاخص های اسلامی در شهر، منطقه، ناحیه ومحله قرار دارد وکارکردهای مسجد به ظهور رسیده است وتوانسته است جامعه را به سمت عبودیت پیش ببرد. باتوجه به مطالب مطرح شده وبا داشتن مجموعه اسناد نسبتا قوی درحوزه مطالعاتی وطراحی مسجد به نظر می رسد می توان درمسیری مشخص درباب مسجد طرازحرکت نمود و موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام نیز توانایی تبدیل شدن به یک منبع قابل قبول دراین حوزه رادارا می باشد .

ایجاد نشست های مشترک وتفاهم نامه بین موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام با قطب معماری اسلامی دانشگاه علم وصنعت وهمچنین برگزاری نشست و عقد تفاهم نامه همکاری با سازمان های تبلیغات اسلامی، اوقاف وامور خیریه و امور مساجد وستاد اقامه نماز نیز درایجاد یک چهره موجه علمی دغدغه مند در حوزه شهر اسلامی نقش بسزایی می تواند داشته باشد. برای انجام این اقدام مبارک وشایسته درجهت منویات رهبرجامعه اسلامی موارد فوق برای انجام وبه ثمر رسیدن پروژه حائزاهمیت می باشد.

قطعا فاز بندی وگزارش های مرحله ای می تواند در تحقق اهداف ازپیش تعیین شده نقش بسزایی داشته وهمچنین باعث صرفه جویی هزینه ای و زمانی بشود. دراین راستا فاز بندی طرح مسجد به شرح ذیل ارایه میشود:

فاز اول: موضوع شناسی عام وخاص مسجد

فاز دوم : آسیب شناسی وضع موجود

دراین مرحله به آسیب شناسی وضعیت معماری، مدیریت مساجد، مدیریت شهری در قبال مسجد  با بررسی اسناد فرادست، مشاهدات میدانی درابعاد مختلف می پردازیم.

فازسوم: ارایه راهبرد

پس ازآسیب شناسی وضعیت مساجد کشور بانگرش جامع، سعی برآن داریم تا معیارهای اصلی را درکارکردهای اصلی مسجد بررسی وبصورت یک پک تنظیم ودراختیار جامعه علمی قرار دهیم. بطور مثال دربحث کارکرد عبادی معیارها وشاخص های معماری مدیریتی و شهرسازی را قرار می دهیم وبه همین صورت کارکردهای مسجد را تکمیل می کنیم.

فاز چهارم: ارایه راهکار وآلترناتیو

بعد از ارایه پک های کارکردی اقدام به تهیه پرسشنامه کرده و بین متخصصین توزیع نموده( تکنیک دلفی) وبا استفاده از روش تحلیلی سلسله مراتبی معیارها وزیرمعیارها را مورد تحلیل قرار می دهیم وشاخص ها را اولویت بندی کرده، این اقدام می تواند درجهت استاندارد سازی چک لیست موثر باشد وبرای ارزیابی مساجد مورد استفاده قرار بگیرد. درانتهای پروژه مدل مسجد بصورت فایل اتوکد واسکچاپ بصورت دو وسه بعدی ومدل مفهومی  تهیه می شود تا ظهور مفاهیم بصورت تصویری قابل رویت باشد وبرای مدیران وسیاست گذاران قابل بهره برداری باشد

به پژوهش حجازیان/علی- دانشجوی دکتری شهرسازی و عضو کارگروه تحقیق واحد شهر سازی موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام