تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما

اسلام به عنوان یک دین تمدن ساز، در بین ادیان ومکاتب مختلف مطرح است. دردوران معاصر علیرغم تغییرات اساسی درجوامع وشکل گیری ساختارهای مختلف اجتماعی وهجمه های گوناگون به دین، ولی همچنان دین حضور موثر و پررنگی در زندگی افراد دارد.

نهاد های دینی نقش بسزایی در روند تولید و بازتولید معانی دینی درعرصه های اجتماع ایفا میکند. ازآنجایی که ادعای ایجاد تمدن نوین اسلامی مطرح است برای حرکت به سمت تمدن اسلامی باید طرح جامعی تدوین بشود، بگونه ای که به همه ابعاد فردی واجتماعی نظر داشته باشد باتوجه به سیطره عظیم تمدن غربی بردنیای اسلام می بایست پیشقراولان و جهادگران علمی مسلمان به دنبال شناخت وارائه ساختارهای نوین تمدن اسلامی وتلاش درجهت مقبولیت عمومی آن دربین آحاد مردم باشند.

شهر به عنوان اصلی ترین محیط سکونتگاهی انسان تاثیر مهمی در ایجاد تمدن دارد. اگر شهر رابه مثابه یک ظرف برای تحقق تمدن درنظر بگیریم که مسجد درآن نقش محوری دارد باید بیندیشیم که درمهندسی تمدن اسلامی جایگاه مسجد چیست؟ برای طراحی سبک زندگی اسلامی باید به محوریت این نهاد مذهبی توجه داشت. مسجد یک مکان است که نخستین اقدام پیامبر(ص) درتشکیل مدینه النبی وایجاد تمدن اسلامی، احداث وساخت آن بود.این بدین معنی است که سیستم های زندگی بایدحول مسجد باشد وکارکردهای سیاسی-آموزشی- اجتماعی و.. حول مسجد ومدیریت آن شکل بگیرد.

یکی از مهمترین مراکز وابسته به نهاد های دینی" مسجد" است که همزمان با ظهور اسلام به محیط تجمع مومنان وگردهمایی آنان تبدیل شد.نقش مساجد درشکل گیری انقلاب اسلامی بی بدیل بوده است به اندازه ای که معمارکبیر انقلاب عنوان سنگر را برای مساجد عنوان کردند وفرمودند که سنگرها (مساجد) حفظ شود. باتوجه به گذشت بیش از۱۰ سال ازفعالیت " موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام " وماموریت پیش بینی شده برای آن، پژوهش تحقق "آرمانشهر اسلامی" یکی ازمهمترین اقدامات دراین راستا درحوزه  "شهر اسلامی" موضوع" شهرسازی" و"تامین اجتماعی" بوده است .البته به دلایل مختلف من جمله مقیاس کلان پروژه وعدم ظرفیت نیروی انسانی ومتخصص کافی دراین پروژه خروجی مد نظر به نتیجه نرسید.

اگرشهر رابه مثابه یک پازل درنظر بگیریم  شناخت وانتخاب درست قطعات پازل کمک شایانی به رسیدن به هدف می کند. باتوجه به پیشینه تحقیقات موسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام درحوزه شهر اسلامی موسسه می تواند اقدامات خرد اما دارای قدرت وبرد موثر طراحی وانجام دهد. بگونه ای که این تحقیقات  تاثیر گذار بوده وتبدیل به یک گفتمان غالب درمطالعات شهراسلامی بشود. اگر نقش وجایگاه مسجد درشهر اسلامی به درستی تبیین شود در واقع ریل گذاری مناسبی برای تحقق شهر وتمدن نوین اسلامی برداشته شده است. انتظار ما در جامعه متمدن اسلامی از نهاد مسجد چیست؟ مسجد چه فضایی را برای رفع نیازهای ساکنین فراهم می کند؟ کاربری های اطراف مسجد دارای چه ویژگی هایی هستند؟ مسیر منتهی به مساجد باید چگونه طراحی بشود؟ نقش مسجد درحل مشکلات اقتصادی مردم چیست؟ مسجد چه تاثیری در ایجاد یک جامعه متحد وتبدیل شدن به" امت" را دارد؟ مسجد باید شبکه ارتباطات اجتماعی محله باشد. فضای آموزشی باید با مسجد ارتباط داشته باشد.در سیاست گذاری ها وتقلید از الگوهای بیگانه، نگاه به مسجد مانند نگاه غرب به کلیسا است. امروزه سازمان ها ونهادها کمترین میزان ارتباط با مسجد رادارند.اگر هدف انقلاب اسلامی تمدن سازی است باید نسبت به مسجد وجایگاه آن نگاه تمدنی داشت وطراحی سبک زندگی اجتماعی ودینی برمدار مسجد نیازمند یک کار مطالعاتی چند بعدی است.

به پژوهش حجازیان/علی- دانشجوی دکتری شهرسازی و عضو کارگروه تحقیق واحد شهر سازی موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام