تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما

حجت الاسلام ایمان کاظمی مقدم عضو هیت علمی موسسه مطالعات راهبردی و مدیر گروه تحقیقاتی رفاه وتامین اجتماعی در حاشیه اختتامیه اولین همایش ملی چیستی و چگونگی تحول در علوم انسانی از دیدکاه مقام معظم رهبری آیت الله خامنه ای در خصوص اینکه آیا از منظر شما علوم انسانی جهت دار است؟ و به چه دلیل؟ به خبر نگار ما گفت : علوم انسانی جهت دار است و می تواند اسلامی و غیراسلامی باشد. جهت گیری علوم انسانی براساس مولفه هایی است:

  • مبانی عام تولید علوم انسانی که از فلسفه محض بدست می آید
  • مبانی خاص تولید علوم انسانی که از فلسفه مضاف علوم انسانی بدست می آید.
  • روش تحقیق برای تولید علوم انسانی
  • منابع اطلاعاتی

سوال - ۲. نقش علوم انسانی در غرب و تاثیر آن در تمدن موجود غرب را چگونه ارزیابی می نمایید؟

به صورت کلی علوم انسانی اسلامی، پشتوانه تئوریک و معرفتی تمدن سازی محسوب می شود. هر ملت و جامعه ای که علوم انسانی ندارد، قدرت تفکر در مقیاس تمدنی را ندارد. بعد از تولید علوم انسانی، هرگاه این علوم تبدیل به یک فرهنگ عمومی و جریان عرفی در زندگی مردم شوند، آنگاه علوم انسانی جلوه تمدنی خود را نشان می دهند. مهمترین جلوه تمدنی علوم انسانی، تولید فرهنگ و سبک زندگی خاص است. پس هم تولید و هم فرهنگ سازی و عرفی سازی علوم انسانی با هم نه جدا از هم، تاثیر تمدنی خواهد داشت. حال اگر علوم انسانی بر پایه مبانی اومانیستی یا با روش های غیرموجه و یا براساس منابع اطلاعاتی غیرمرتبط بدست آید، در نتیجه در صورت فرهنگ سازی براساس این علوم، فرهنگ و سبک زندگی متناسب با همان علوم انسانی شکل می گیرد و در نهایت تمدنی بر همان اساس شکل می گیرد. راز تاثیرگذاری علوم انسانی در تمدن، فرهنگ ساز بودن آن است. بنابراین علوم انسانی سکولار و غربی، فرهنگ غربی و درنتیجه تمدن غربی را شکل خواهند داد و علوم انسانی اسلامی، فرهنگ اسلامی و تمدن اسلامی را شکل خواهند داد.

سوال - ۳. چرا علوم انسانی موجود مشکلات و نیازهای جامعه اسلامی ما را بعد از انقلاب نمی تواند پاسخگو باشد؟ لطفا مصادیق آن را بیان نمایید.

براساس پاسخ سوال قبلی، پاسخ این سوال دانسته می شود. علوم انسانی برخاسته از مبانی غیردینی و غیراسلامی، فرهنگ غیردینی تولید می کند و نهایتا مسیر و جهت تمدنی انقلاب اسلامی را منحرف می کند. این علوم انسانی، نه تنها تناسبی با نیازها و مسائل انقلاب اسلامی و تمدن اسلامی ندارد که در درازمدت منجر به استحاله فرهنگی انقلاب اسلامی خواهد شد. اگر به هوش نباشیم، با خطر جدی مواجه خواهیم شد.

سوال - ۴.  علی رغم کارهای خوبی که در طول ۴۰ سال گذشته انجام گرفته، به نظر شما اصلی ترین عوامل موثر بر تولید علوم انسانی اسلامی چیست؟ لطفا آنها را توضیح دهید؟

  • تولید بسته پارادایم علم دینی جهت مبناسازی
  • تولید بسته روش تحقیق برای تولید علوم انسانی اسلامی جهت تولید گزاره های معرفتی
  • تولید بسته روش تولید یک نظریه در علوم انسانی جهت تولید نظریه در علوم انسانی
  • تولید بسته روش تولید یک مدل معرفتی در علوم انسانی
  • تولید بسته روش تولید یک مدل عملیاتی در علوم انسانی
  • تعریف پروژه های مشترک تولید علم دینی بین حوزه و دانشگاه
  • تلفیق دو رویکرد موضوع شناسی و حکم شناسی در پروژه های تولید علوم انسانی اسلامی
  • وجود رویکرد اجتهاد جواهری در تولید علوم انسانی اسلامی
  • راه اندازی سامانه مدیریت دانش برای تولیدات موجود و آینده علوم انسانی
  • راه اندازی سامانه نیازسنجی جهت شناسایی نیازها و مسائل نیازمند به پژوهش در حوزه علوم انسانی مطابق با نیازهای نظام اسلامی

سوال - ۵. به نظر شما اصلی ترین موانع تولید علوم انسانی اسلامی چیست؟

  • عدم دریافت ضرورت تولید علوم انسانی اسلامی از سوی حوزه های علمیه
  • توجیه نبودن حوزه های علمیه برای ورود به عرصه تولید علوم انسانی اسلامی (سوق گرفتن دروس خارج و پایان نامه های سطوح عالی به سمت موضوعات و مسائل علوم انسانی)
  • نگاه حداقلی به دین
  • عدم نگاه انتقادی به علوم انسانی موجود
  • رضایت به علوم انسانی موجود در پاسخ به نیازهای زندگی
  • نگاه تقلیدی به علوم انسانی موجود و واسپردگی به آن
  • معتقد بودن به عدم امکان تولید علم دینی
  • معتقد بودن به عدم امکان تمدن سازی برای دین
  • نبود وحدت و انسجام در تحقیقات علوم انسانی از سوی حوزه و دانشگاه
  • پیچیدگی در تحلیل متغیرهای علوم انسانی که به آنها خصلت میان رشته ای می دهد.
  • نبود یک یا چند روش منقح و موجّه در تولید علوم انسانی اسلامی
  • تاکید بیش از اندازه بر چیستی، چرایی، ضرورت و مبانی علوم انسانی اسلامی و غافل شدن از چگونگی تولید این علوم                                                                                     

                                                                                                                                                                         پایان مصاحبه