تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما
موسسه مطالعات راهبردی
موضوع بحث: 

 راهنمای تدریس سایت

مساله بحث: 

 چگونه می‌توان از این سایت به‌عنوان یک منبع آموزشی تخصصی استفاده کرد؟

(برنامه آموزشی تحصیلات تکمیلی برای اساتید و طلاب حوزه، اساتید و دانشجویان علوم انسانی و فعالان فرهنگی معرفتی)

پیش فرض ها: 
  1. برنامه‌ریزی آموزشی = سازماندهی یا اصلاح فعالیت‌ها، تجهیز منابع و امکانات آموزشی برای تحقق بهتر اهداف آموزشی (فیلیپ کومز، کارشناس یونسکو) 
  2. برنامه‌ریزی درسی= سازماندهی یک سلسله فعالیت های یاددهی ویادگیری به منظور ایجاد تغییرات مطلوب در رفتار یادگیرنده ها و ارزشیابی میزان تحقق این تغییرات (یارمحمدیان۱۳۸۹).
  3. کمیت و کیفیت منبع آموزشی تابع اهداف آموزشی است.
  4.  اهداف آموزشی تابع نیازها و مسائل مرتبط با موضوع آموزش هستند. 
  5. اهداف آموزشی در سه حیطه شناختی، عاطفی و رفتاری تعریف می‌شوند. (انتقال به سطوح فهم و ادراک)
  6. یادگیری = فهم مطلب به‌طوری که بتواند در عمل از آن استفاده کند. (تاثیر نسبتا پایدار در رفتار فراگیرنده) 
  7. آموزش و تدریس = زمینه‌سازی برای فعال شدن تفکر علم‌آموز، در جهت کشف پاسخ مسائل یک علم (آموزش = تلاش برای بازتولید پاسخ‌های علمی) 
  8. متن آموزشی (منبع درسی) = بسته‌ای منطقی و منسجم از اطلاعات در مورد یک علم یا موضوع، که در عین رعایت ساختار علم، متناسب با سطح و گستره نیازهای مخاطب خاص خود باشد (توانایی حل مسائل مرتبط را ایجاد کند) و کمی بالاتر از سطح فهم و درک مخاطب است. (به‌طوریکه مخاطب در عین فهم قسمت‌هایی از مطالب، احساس می‌کند نمی‌تواند خودآموزی داشته باشدو نیاز به راهنمایی استاد دارد.) 
  9. روش تالیف یک متن آموزشی =ارائه بسته اطلاعات درسی، در قالب تفکربرانگیز (انتقال به مدل آموزش پنج‌بُعدی) به‌طوری که فراگیر با راهنمایی استاد،بتواند خودش به اطلاعات درس برسد. (بازتولید اطلاعات درس توسط فراگیر)

(انتقال به بحث تفصیلی از «روش تالیف منابع درسی»)

بدنه بحث:

این سایت، شبیه یک دانشنامه و به‌عنوان منبعی برای آموزش در موضوع کلان «علم دینی» طراحی شده است. 

محتوای این سایت، به‌گونه‌ای تدوین شده است که با مطالعه و خودخوانی، فقط بخشی از مطلب به‌دست می‌آید و کاربر احساس خواهد کرد نیازمند کشف مفاهیم و حلقه‌های ارتباطی بسیاری میان مطالب است. (نیاز به استاد و آموزش‌)

اگر این سایت به‌صورت یک کتاب چاپ شود، به ۴ جلد ۳۵۰ صفحه‌ای با عنوان «علم دینی با رویکرد تمدن‌سازی»تبدیل می‌شود[۱] که جلد اول «مفاهیم و مبانی» ، جلد دوم «راهبرد و روش»،  جلد سوم «نقشه راه و ابزارها» و جلد چهارم«نتایج و آثار» خواهد بود.

مخاطبین این منبع آموزشی، دراولویت اول، طلاب سطح سه و چهار حوزه علمیه هستند و در اولویت دوم، اعضاء هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌های علوم انسانی، و در اولویت سوم،برنامه‌ریزان و مدیران کلان اجتماعی. 

اهداف آموزشی: (این اهداف، برای طلاب، در فضای مهارتی تفسیر شوند و برای دیگر مخاطبین در سطح شناختی تفسیر شوند.)

  1. به انسان و تمام عوالم هستی و زندگی، به‌صورت یک مجموعه منسجم و بهم‌پیوسته که کلیه سطوح آن با یکدیگر در فعل‌وانفعال و تاثیرو تاثُّر هستند نگاه کند. (نقشه هستی و دید شبکه‌ای) و بتواند روش نگرش سیستمی و کلان را توصیف و عملیاتی کند.
  2. نقشه نیازهای انسان و عناصر مرتبط به او را به‌دست بیاورد و کلیه سطوح و لایه‌های نیازهای انسان را بشناسد؛ و بتواند روش مساله‌شناسی و نیازشناسی را توصیف و عملیاتی کند و مدلی برای نیازهای انسان ارائه نماید.
  3. جامعه را به‌عنوان کلان سیستمی که حاوی ساختارها و فرآیندهای تاثیرگذار و جهت‌دهنده به افکار، احساس‌ها و رفتارهاست بشناسد و نقشه جامعه انسانی و نقش اجتماع در تغییرات مثبت و منفی او را تشخیص بدهد.
  4. بتواند نقش «سیستم‌ها و مدل‌ها» در زندگی بشر را توصیف کند و روش سیستم‌سازی و مدل‌سازی را عملیاتی نماید.
  5. تمدن را به‌عنوان کلان سیستم بهینه که بیشترین تغییر مثبت را نسبت به رقبایش ایجاد می‌کند بشناسد و نقشه سازه‌ها و سیستم‌های تمدنی را استخراج کند.
  6. بتواند نقش «استراتژی‌ها» را در تولید سیستم‌های بهینه، توصیف کند و روش طراحی استراتژی‌ها را توضیح دهد و عملیاتی نماید. 
  7. آینده‌پژوهی را بشناسد و فرآیندهای آن را توصیف کند و رابطه آن را با علم دینی و تمدن‌سازی توضیح دهد و بتواند آینده را شبیه‌سازی قاعده‌مند کند.
  8. هویت الگوی پیشرفت و توسعه را بشناسد و بتواند فرآیندهای لازم برای تولید و عملیاتی کردن آن را توصیف کند و مدل‌های رقیب را نقد نماید و مدلی با اقتباس از نگرش اسلام برای آن ارائه کند.
  9. دین را به‌عنوان یک مجموعه منسجم و بهم‌پیوسته که برای پاسخ به کلیه سطوح نیازهای انسان راهبرد دارد، توصیف و تحلیل کند. 
  10. علم دینی را به‌عنوان «توصیف‌های» وحیانی از واقعیت‌ها و «تجویزها و توصیه‌های» وحیانی نسبت به تصمیمات و رفتارها بشناسد و اعتبار معرفتی گزاره‌های دین را  اثبات کند و مدلی را برای علم دینی ارائه نماید.
  11. بتواند شرایط استنباط موجّه از منابع دین را توصیف کند و روش قدم‌‌به‌قدم برای عملیاتی کردن آن را بشناسد. 
  12. بتواند فرآیندهای مورد نیاز برای استنباط در مقیاس کلان و تمدنی را توصیف کرده و روش عملیاتی کردن آنها را بشناسد. 
  13. روش ترجمه گزاره‌های دین به زبان برنامه‌های کلان و راهبردهای توسعه‌ای را بشناسد و بتواند عملیاتی کند. 
  14. بتواند ارتباطات میان علوم و معارف حوزوی را با مباحث علم دینی در مقیاس تمدنی، تشخیص دهد و کارآیی هر یک از علوم را برای تولید علم دینی تحلیل کند و هویت «میان‌رشته‌ای بودن» در علم دینی را توصیف نماید. 
  15. بتواند برنامه‌ریزی فرهنگی کند و بتواند مشاوره در برنامه‌ریزی‌های کلان بدهد. 
  16. بتواند اصطلاح «علوم انسانی اسلامی» را توضیح علمی بدهد و فرآیند تولید علوم انسانی اسلامی را به‌صورت قدم‌به‌قدم و عملیاتی توصیف کند. 
  17. بتواند روش آموزش مساله‌محور و تفکرمحور را عملیاتی کند. 
  18. بتواند مقالات تحقیقی با شاخص‌های علمی-پژوهشی بنویسید. 
  19. احساس درونی او از اهمیت دین و علم دینی و علوم و معارف حوزوی،‌ تغییر محسوس مثبت پیدا کند. 
  20. احساس قلبی او نسبت به حضور خداوند و بی‌نهایت بودن و یکپارچگی هستی و مقام ربوبیت خداوند و عبودیت خودش، تغییر محسوس مثبت پیدا کند.

سرفصل‌های آموزشی: (۶۰ واحد) کلیه عناوین کلیک می‌شوند

پیش‌نیاز) روش تحقیق کاربردی 

  1. هویت‌شناسی تحقیق
  2. هویت‌شناسی روش‌ها و الگوریتم‌ها
  3. هویت‌شناسی نگرش‌ها و رویکردها و بررسی نگرش سیستمی و شبکه‌ای 
  4. هویت‌شناسی رویکرد میان‌رشته‌ای
  5. هویت‌شناسی پارادایم‌ها و پارادایم شبکه‌ای
  6. روش موضوع‌شناسی و مساله‌یابی و مساله‌پردازی و تولید شبکه مسائل 
  7. روش استخراج اطلاعات و تولید علم (الگوریتم تفکر)
  8. روش جمع‌آوری اطلاعات 
  9. روش تحلیل اطلاعات
  10. هویت‌شناسی شاخص‌ها و روش شاخص‌‌سازی
  11. روش فرضیه‌سازی و آزمون فرضیه‌ها
  12. روش ترکیب اطلاعات و مدل‌سازی از اطلاعات 
  13.  روش مطالعات تطبیقی
  14. روش ارزیابی نتایج 
  15. روش تدوین طرح تحقیق علمی-پژوهشی 
  16. پروتکل تولید علم و نظریه‌پردازی 
  17. هویت‌شناسی فلسفه‌های مضاف


محور یک) موضوع‌شناسی و مساله‌یابی: (از کلان به خُرد - به‌همراه بررسی وضعیت موجود و آسیب‌شناسی در هر محور و دست‌یابی به تصور اهداف اصلی)

  1. هویت‌شناسی آرمان‌شهرها و جهانی‌سازی
  2. هویت‌شناسی تمدن و تمدن‌سازی 
  3. هویت‌شناسی الگوی پیشرفت و توسعه
  4. هویت‌شناسی جامعه و ساختارهای اجتماعی
  5. هویت‌شناسی فرهنگ، مهندسی فرهنگی و نقشه جامع فرهنگی
  6. هویت‌شناسی زندگی و سبک‌زندگی
  7. هویت‌شناسی انسان و بررسی مدل نیازهای انسان
  8. هویت‌شناسی علوم انسانی و شبکه مسائل علوم انسانی


محور دوم) هدف‌شناسی: (کشف عناصر اصلی در وضعیت مطلوب و شاخص‌های آنها به‌همراه بررسی و نقد نظرات رقیب)

  1. شناسایی شاخص‌های انسان سالم و انسان کامل، جامعه سالم و جامعه کامل 
  2. هویت‌شناسی رشد، کمال، سعادت و بررسی مکاتب اخلاقی در تعیین هدف
  3. هویت‌شناسی حق و محورهای حقوقی 
  4. هویت‌شناسی هستی و نقشه هستی 
  5. هویت‌شناسی عدالت و شاخص‌های تحقق عدالت
  6. هویت‌شناسی عبودیت فردی، جمعی و تمدنی و شاخص‌های آنها
  7. هویت‌شناسی عرفان و حکمت و سلوک‌الی‌الله
  8. هویت‌شناسی تربیت (تربیت تفکر، خیال، عقل، احساس و رفتار) 
  9. هویت‌شناسی مدرنیته، لیبرالیسم، سکولاریزم، ... (به‌عنوان رقیب برنامه دین)


محور سوم) راه‌شناسی: (چه جهت‌گیری و چه عناصری برای حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب لازم است؟)

  1. هویت‌شناسی برنامه‌ریزی‌های کلان و راهبردی، نقشه‌های جامع، لایه‌ها و سطوح برنامه‌ای
  2. چگونگی طراحی سیستم‌ها و مدل‌ها (در مقیاس فردی و اجتماعی)
  3. چگونگی طراحی استراتژیک و تحلیل برنامه‌های استراتژیک 
  4. هویت‌شناسی آینده‌پژوهی و چگونگی طراحی برنامه‌های آینده‌نگارانه 
  5. هویت‌شناسی تصمیم‌سازی و مدل‌های آن
  6. هویت‌شناسی دین و نگرش سیستمی به دین، و راهبردسازی توسط گزاره‌های دین 
  7. هویت‌شناسی علم دینی و دست‌یابی به مدل بهینه در تولید علم دینی
  8. اثبات موجّه بودن علمی گزاره‌های علم دینی
  9. هویت‌شناسی نگرش، قانون و فرهنگ اسلام در مقیاس تمدنی (معارف، فقه تمدنی،‌ اخلاق تمدنی) 
  10. چگونگی ترجمه گزاره‌های دین به زبان سیستم و فرآیندها + نظریه وضع الفاظ برای روح معنا
  11. هویت‌شناسی اجتهاد و بررسی مدل اجتهاد سیستمی و فرآیندی (الگوریتم اجتهاد)


محور چهارم) نتایج و آثار:

  1. پروتکل انسان سالم و مدل نیازهای انسان با اقتباس از نگرش اسلام 
  2. معنی زندگی
  3. مدل علوم انسانی اسلامی 
  4. بازتولید ابواب فقه به زبان سیستم‌های تمدنی و تدوین توضیح المسائل تمدنی
  5. هویت‌شناسی سیستم‌های تمدنی با اقتباس از نگرش اسلام 
  6. الگوی اسلامی پیشرفت 
  7. آرمان‌شهر اسلام  
  8. مدل برنامه‌ریزی فرهنگی و مهندسی فرهنگی با اقتباس از نگرش اسلام
  9. سبک زندگی اسلامی 
  10. شاخص‌های حوزه علمیه و دانشگاه تمدن‌ساز 
  11. تحلیل سیستم‌های سیاسی، فرهنگی،‌ اقتصادی، اجتماعی به‌صورت تطبیقی
  12. الگوی رصد اطلاعات 
  13. مهارت تحصیل،‌تحقیق و تدریس مساله‌محور و تفکرساز 
  14. تحلیل سیستم رسانه‌ای جهانی و بررسی مدل رسانه‌اثربخش 
  15. تحلیل وضعیت‌های موجود فکری، گرایشی و رفتاری در کشور و در جهان
  16. تدوین سناریوی مُرجّح برای سه دهه آینده
  17. تدوین برنامه استراتژیک زندگی شخصی و اجتماعی، با ملاحظه ابدیت 
  18. شخصیت‌شناسی و منبع‌شناسی در موضوعات دوره


روش آموزش: روش مساله‌محور و تفکرساز (در ۱۲ فرآیند)

فرآيندها به این صورت هستند که: موضوع طرح می‌شود، به مساله تبدیل می‌شود، شبکه مسائل آن تولید می‌شود، عناصر خام اولیه برای پاسخ به مساله شناسایی می‌شوند، با ابزار تفکر، اطلاعات موجود در این عناصر استخراج می‌شوند، اطلاعات استخراج شده قبلی شناسایی و جمع‌آوری می‌شوند، اطلاعات اعتباریابی می‌شوند، اطلاعات تحلیل می‌شوند،‌ اطلاعات ترکیب و مدل‌ می‌شوند، ارزیابی عملیاتی می‌شوند، بازخوردهای اصلاحی اعمال می‌گردد، و در نهایت، پاسخ نهایی که یک محصول قابل مصرف برای حل مشکل و مساله است ارائه می‌شود. (انتقال به بحث تفصیلی از روش آموزش کارگاهی)

 زمان‌بندی

هر کدام از محورها ۱۵ واحد = ۱۲۰ جلسه یک‌ونیم‌ساعته = چهار ماه و نیم = یک ترم تحصیلی؛ لذا کل دوره دوسال زمان نیاز دارد؛ لکن به‌صورت کوتاه و فشرده‌سازی شده در قالب بسته‌های آموزشی زیر نیز قابل تدوین و اجراست: 

  • بسته یک‌ساله = توصیف موضوعات + بررسی کاربردها + تحلیل
  • بسته شش‌ماهه = توصیف + بررسی کاربردها 
  • بسته سه ماهه = فقط توصیف موضوعات و سرفصل‌ها

نمونه و جزئیات اجراشده از این طرح را که در موسسه مطالعات راهبردی برای ۱۵ نفر از طلاب درس خارج، در طول مدت سه سال انجام شد، می‌توانید در صفحه «دوره تربیت محقق طراح سیستم‌های دینی» ملاحظه کنید. (روی عنوان دوره کلیک کنید.)

اساتید:

اساتید این دوره، محققانی از موسسه مطالعات راهبردی هستند که دوره «تربیت محقق طراحی سیستم‌های دینی» را با روش کارگاهی به تفصیل گذرانده‌اند و محتوای سایت، نتایج تلاش‌های علمی آنهاست.

ثبت نام در دوره آموزشیِ محتوای سایت با عنوان دوره «علم دینی با رویکرد تمدنی»

نمونه سرفصل‌های درس «نگرش سیستمی به اسلام» به ارزش ۲ و ۴ واحد

[۱] وقتی محتوای سایت در قالب صفحات قطع وزیری صفحه‌بندی شد به بیش از ۲۰۰۰صفحه تبدیل گردید.

مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:

فرضیه بحث: 
تبیین بحث: 
نتایج آثار و لوازم پذیرش بحث: 
تیترها