تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما
موسسه مطالعات راهبردی
موضوع بحث: 

 « کنترل کیفیت» چیست؟ چرا؟ و چگونه؟ (اسلاید منتخب)

 

مساله بحث: 

 چگونه می‌توان نقاط ضعف در فرآیندهای تولید یک پدیده را (اعم از فکری یا روانی یا جسمی یا فیزیکی یا ...) کشف کرد و برطرف نمود و چگونه می‌توان بطور مستمر، افزایش کیفیت ایجاد کرد؟ 

 

پیش فرض ها: 

.

فرضیه بحث: 

۱.  کیفیت = خصوصیتی در پدیده که میزان تاثیرگذاری آن بر رفع نیاز را مشخص می‌کند (میزان تاثیر پدیده بر رفع نیاز)

۲. کنترل = بررسی خُرد و کلان،‌ نسبت به عناصر و روابط میان آنها در یک فرآیند، به‌طوری‌که اثر آن فرآيند با هدف ایجاد آن فرآیند یکسان باشد.

۳. کنترل کیفیت = فرآيند کنترل فرآیندها در تولید بهینه یک پدیده

 

تبیین بحث: 

 

در دانشنامه عمومی ویکی‌پدیا چنین آمده است: (استناد به این دانشنامه، صرفاً برای ایجاد آشنایی اولیه با موضوع است)

در مدیریت کیفیت و مهندسی و تولید صنعتی، بخش کنترل کیفیت و مهندسی کیفیت به بخشی گفته می‌شود که به درست کردن روش‌هایی مشغول است تا کارخانه بتواند به‌وسیله آن روش‌ها از مرغوبیت و مشتری‌پسند بودن کالاهای تولیدی خود مطمئن گردد. این روش‌ها و سیستم‌ها معمولاً با همکاری با دیگر رشته‌های مهندسی و بازرگانی طراحی می‌شوند.

کنترل کیفیت مجموعه عملیاتی نظیر اندازه‌گیری یا آزمون است که روی یک محصول یا کالا انجام می‌شود تا مشخص شود آیا آن محصول با مشخصات فنی مورد نظر مطابقت دارد با خیر.

عمده بحث کنترل کیفیت مربوط به انجام نمونه گیری از محصولات، بازرسی آن نمونه‌ها و تعمیم نتایج به کل انباشت محصول است که بر اساس روش‌های آماری انجام می‌گیرد. از دیگر روش‌های مورد استفاده در کنترل کیفیت، کنترل فرایند تولید محصول به جای کنترل محصول تهیه شده است که با استفاده از روش‌های آماری مانند SPC و ... انجام می‌گیرد. مبحث کنترل کیفیت، جایگاه ویژه‌ای در مباحث نظام‌های جامع مدیریت کیفیت دارد.

 

 

نتایج آثار و لوازم پذیرش بحث: 

براساس نگرش سیستمی به دین و براساس نظریه «دین استراتژیک»، گزاره‌های دین، راهبردهای لازم برای فرآیندهای لازم در سیستم‌های زندگی را ارائه کرده‌اند و در بسیاری از موارد، شاخص‌های کیفیت برای خروجی سیستم و حتی فرآیندها را نیز ارائه کرده‌اند؛ بنابراین می‌توان سازه‌های اصلی یک سیستم کنترل کیفیت را در موضوعات مختلف، با استخراج شاخص‌ها و فرآیندهایی که در گزاره‌های دین راجع به آن موضوع آمده است، طراحی نمود؛ بالخصوص در مواردی که مرتبط با منابع انسانی است مانند سیستم کنترل کیفیت سازمان‌ها. 

نمونه‌ای از بیان شاخص‌هایی که اشاره به فرآیند نیز دارند و براساس آنها می‌توان فرآیند کنترل کیفیت تعریف کرد:

نکاتی از آیات قرآن در ارتباط با

«ارزیابی عملکرد منابع انسانی و فرآیندهای سازمانی»

 

ارزیابیِ عملکرد، از ساختارهای خلقت و منطق تصمیم‌گیری است و به‌هدف فعال‌سازی ظرفیت‌هاصورت می‌پذیرد:

وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتي‏ قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمين‏[۱]

  •        ارزیابی به‌صورت ارزیابی عملکرد است و رفتارها ومهارت‌ها ارزیابی می‌شوند (ابتلی)
  •        ارزیابی توسط شاخص‌ها صورت می‌پذیرید (بکلمات)
  •        ارزیابی‌شونده قبلا عمل به این شاخص‌ها را تعهدکرده است (بکلمات)
  •        ارزیابی، چند مرحله‌ای و چند شاخصی است (فاتمهن)
  •        در صورت مورد انتظار بودن نتایج ارزیابی، ارتقاءصورت می‌پذیرد (جاعلک للناس اماما)
  •        ارتقاء و تصدی فعالیت‌ها بدون وجود شاخص‌های موردنیاز، انجام نمی‌گیرد (لاینال عهدی الظالمین) 

ارزیابی عملکرددر موقعیت‌های بحرانی و ارزیابی مدیریت بحران‌ها از اقسام ضروری ارزیابی عملکرداست:

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَالثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرين‏[۲]

  1.         ارزیابی عملکرد در موقعیت فشار رقباء (خوف)[۳]
  2.         ارزیابی عملکرد در موقعیت کمبود اطلاعات (جوع)
  3.         ارزیابی عملکرد در موقعیت کمبود منابع مالی (نقص الاموال)
  4.         ارزیابی عملکرد در موقعیت کمبود منابع انسانی (نقص الانفس)
  5.         ارزیابی عملکرد در موقعیت ضرردهی و سقوط اثرگذاری(نقص الثمرات)
  6.         ارزیابی عملکرد در مهارت تبدیل تهدید‌ها به فرصت‌ها
  7.     شاخص موفقیت در این ارزیابی‌ها، مهار احساسات باواقع‌بینی‌ها، ایجاد انسجام میان‌ نیروهای ضربه‌دیده[۴]،بهره‌برداری بهینه از منابع باقی‌مانده[۵]و ساختارسازی برای تغییر در آینده (بشّر الصابرین)
  8.         ابراز اشتیاق به بقاء سازمان حتی در سخت‌ترین وضعیت‌ها

در ارزیابی عملکرد، موقعیت‌های سوءاستفاده،شبیه‌سازی می‌شوند و ارزیابی‌شوندگان بدون اطلاع از مَجازی بودنِ موقعیت، موظف به تصمیم و بروز عملکرد هستند: 

فَلَمَّافَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَليكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلاَّ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ[۶] 

در ارزیابی عملکرد، توانایی تصمیم‌گیری و محاسبةنفع و ضرر در موقعیت‌ها و تلاش برای حداکثرسازی منافع، از شاخص‌های اصلی است و می‌تواند واگذاری مدیریتی در بخش مربوطه را به‌دنبال داشته باشد: 

وَابْتَلُوا الْيَتامى‏ حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداًفَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ[۷]

در ارزیابی عملکرد، مهارت تعاون و فایده‌رسانی به سطوح زیردست، از شاخص‌های اصلی است:

وَهُوَ الَّذي جَعَلَكُمْ خَلائِفَ الْأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍلِيَبْلُوَكُمْ في‏ ما آتاكُم‏[۸] 

در ارزیابی عملکرد، مهارت اصلاح نواقص و مشکلات قبلی، از شاخص‌هاست. 

بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ[۹] 

قراردادن در موقعیتی که بتواند با قدری دست‌کاری،تعهد و مسئولیت خود را به‌صورت غیرواقعی انجام شده نشان دهد و همچنین بررسی میزانواقع‌بینی در وعده‌ دادن و تعهدسازی از شاخص‌های ارزیابی عملکرد است:

وَلا تَكُونُوا كَالَّتي‏ نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبى‏ مِنْ أُمَّةٍ إِنَّمايَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِه‏[۱۰]

انتقال به بحث از ایده کنترل کیفیت اجتماعی با اقتباس از نگرش اسلام

[۱] سوره بقره/ آیه۱۲۴

ترجمه: و چون پروردگارابراهيم، وى را با صحنه ‏هايى بيازمود و او به حد كامل آن امتحانات را انجام داد، به وى گفت: من تو را امام خواهم كرد ابراهيم گفت: از ذريه‏ ام نيز كسانى را به امامت برسان فرمود عهد من به ستمگران نمى‏ رسد.

[۲] سوره بقره/ آیه۱۵۵

ترجمه:ما بطور حتم و بدون استثناء همگى شما را يا با خوف و يا گرسنگى و يا نقص اموال و جان‌ها و ميوه‏‌ها مى‏ آزمائيم، و تو اى پيامبر صابران را بشارت ده‏.

[۳] با اشاره به آیه شریفه وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (آل‌عمران/۱۸۶)

[۴] اشاره به آیه شریفه حتی اذا فشلتم و تنازعتم فی الامر (آل‌عمران/۱۵۲)

[۵] با اشاره به آیه شریفه لَتُبْلَوُنَّ في‏ أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ(آل‌عمران/۱۸۶)

[۶] سوره بقره/ آیه۲۴۹

ترجمه:و همين كه طالوت سپاهيان را بيرون برد گفت خدا شما را با نهرى امتحان كند، هر كه ازآن بنوشد از من نيست و هر كس از آن ننوشد از من است مگر آن كس كه با مشت خود كفى بردارد و لبى تر كند

[۷] سوره نساء/ آیه۶

ترجمه:يتيمان را آزمايش نمائيد تا هنگامى كه بالغ شده و تمايل به نكاح پيدا كنند، آن گاه اگر آنها را دانا به درك مصالح زندگانى خود يافتيد اموالشان را به آنها باز دهيد

[۸] سوره انعام/ آیه۱۶۵

ترجمه:او است كسى كه شما را خليفه‌‏هاى زمين قرار داد و برخى را به درجاتى بر بعض ديگر برترى داد تا شما را در آنچه به شما داده آزمون كند.

[۹] سوره اعراف/ آیه۱۶۸

ترجمه:آنها را به خوبى‏‌ها و بدى‌‏ها بيازموديم شايد به خدا باز گردند.

[۱۰] سوره نحل/ آیه۹۲

ترجمه:و چون آن كس كه رشته خود را از پس تابيدن پنبه و قطعه قطعه كند مباشيد كه قسم‌هايتان را ما بين خودتان براى آن كه گروهى بيشتر از گروه ديگر است دستاويز فريب كنيد. حق اينستكه خدا شما را به قسم‌ها امتحان مى‏كند.

 مباحث و مفاهیم کلیدی مرتبط به این بحث:
 
برچسب ها : 
تیترها