تمدن اسلام، آینده‌ای برتر در دنیای رقابت
پروفایل کاربری شما
×

پیغام خطا

  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۴ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۵ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Undefined offset: 12 در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
  • Notice: Trying to get property of non-object در user_node_load()‎ (خط ۳۶۹۶ از ‎/home/isinusr/domains/isin.ir/public_html/modules/user/user.module).
ناشناس
موضوع بحث: 

 « انسان شبکه‌ای » چیست؟ و بسته گزاره‌های « انسان‌شناسانه » حکمت متعالیه کدامند؟ (مبانی انسان‌شناسانه پارادایم شبکه‌ای)

 

مساله بحث: 

هر گونه برنامه‌ریزی برای انسان و زندگی او، در صورتی دارای اعتبار است که براساس موقعیت وجودی او در شبکه هستی و روابط او با دیگر عناصر شبکه هستی، انجام شود؛ نقطه مختصات انسان در شبکه هستی چیست؟ معادلات ارتباطی او با عناصر شبکه هستی چگونه است؟ (انتقال به بحث تفصیلی از شبکه هستی)

پیش فرض ها: 

.

فرضیه بحث: 

۱. انسان =موجود متفکر دارای اراده با قابلیت عبور از محدودیت‌ها و اتصال به بی‌نهایت (حیّ متالّه)

۲. انسان،در شبکه هستی، معنادار است.

۳. انسان،قدرت حرکت در شبکه هستی را دارد. (اختیار دارد)

۴. برای هرحرکتی، نیازمند تنظیم ابعاد و سطوح خود با دیگر موجودات در شبکه هستی است. (مقیدبه ساختار و قوانین است و اختیار محض ندارد.)

۵. انسان موجودی است با ظرفیت منطقی بودن و خیرطلبی، به‌همراه ظرفیت هواپرستی و شرّرسانی.

۶. انسان قدرت ایجاد تغییر در امور و حوادث و نتایج را در محدوده ساختارهای قابل انعطاف هستی دارد.

۷. انسان وجدان دارد و حقیقی بودن و خیر بودن برخی امور برای او قابل انکار درونی نیست و به‌همین دلیل نمی‌تواند به فضای «نسبیّت مطلق» تکیه کند.

۸. انسان براساس محاسبه نفع و ضرر تصمیم‌گیری می‌کند.

۹. این نفع‌وضررفقط منحصر در عالم حسی فردیِ او نیست و برآیند نفع‌وضرر در کل شبکه هستی در امتداد ابدیت باید محاسبه شود.

تبیین بحث: 

مقصود از «انسان شبکه‌ای»:

انسان شبکه‌ای = انسانی که در شبکه هستی،‌ با کلیه عناصر درونی خودش، عناصر محیطی، عناصرهمنوعش، عناصر فوقانی و علل ماورایی و نیروهای مثبت و منفی جاری در عالم، مرتبط است و فعالیت‌های او برآیند نیروهایی است که بر او وارد می‌شود و نیروهایی که او وارد می‌کند.

این انسان،‌ در جبر ساختاری هستی محدود است اما در داخل ساختار که ساختار قابل انعطاف و طیف‌دار است می‌تواند حرکت کند (نه مجبور محض است و نه آزاد محض)، نیروهای اجتماعی از طرف همنوع و نیروهای طبیعی از طرف بدن بر او اثرگذار هستند اما تعیین‌کننده نیستند و به او توانایی کنترل آنها و تغییر آنها (البته از طریق قوانین حاکم برآنها) داده شده است.

تصویرانسان شبکه‌ای را می‌توان به صورت زیر در ضمن شبکه هستی ارائه کرد:

 (دایره وسط تصویر موقعیت انسان‌ها در زندگی دنیایی است که از انسان، خصلت بارز اراده و اختیارش را عرضه کرده است

تا توانایی او را برای حرکت در این شبکه، تحت قوانین و ساختار شبکه، نشان دهد.)

 

مباحث انسان‌شناسی فلسفی در محورهای زیر قابل بحث و بررسی هستند:

۱. هویت انسان

۲. آفرینش انسان (آفرینش جسم، آفرینش روح)

۳. سرشت انسان (فطرت و شخصیت)

۴. جایگاه انسان در هستی (کرامت و خلافت)

۵. قوای وجودی انسان (تفکر، اختیار، گسترش تا بی‌نهایت)

۶. کمال نهایی انسان (رابطه دنیا و آخرت، قرب، عبودیت، معنایزندگی)

۷. انحرافات انسان (توهم، تمایلات، از خودبیگانگی)

۸. معنی زندگی

۹. رشد و توسعه انسان (چیستی و چگونگی، تربیت و هدایت)

۱۰. خصوصیات انسان کامل

 

فهرست زیر برخی سوالات اساسی در بحث انسان‌شناسی است:

۱. انسان كيست ؟ چيست ؟

۲. انسان چگونه پديد آمده است ؟

۳. آياانسان ابعاد متفاوتي دارد؟

۴.  آيا واقعا روح وجود دارد ؟

۵. ارتباط روح با بدن چيست ؟

۶. ذهن چيست ؟

۷. چه ارتباطي با روح و بدن دارد ؟

۸. فطرت چيست ؟

۹. منشاء فطريات كجاست ؟

۱۰. فطريات چه تاثيري در زندگي دارند ؟

۱۱. نيازهاي انسان كدامند ؟

۱۲. اولويت‌بندي اين نيازها چگونه است؟

۱۳. آياغريزه ،عاطفه ، وجدان با فطريات فرق دارند ؟

۱۴. كاركردهر كدام چيست ؟

۱۵. هويت انساني چيست ؟

۱۶. بحران هويت چگونه بوجود مي آيد ؟

۱۷. اين بحران چگونه قابل درمان است ؟

۱۸. فرآيندتصميم گيري در انسان چگونه است ؟

۱۹. سرچشمه‌هاي انتخاب و اختيار كدامند ؟

۲۰. مسئوليت و وظيفه چيست ؟

۲۱. حق و تكليف چه ارتباطي با هم دارند؟

۲۲. تربيت چيست ؟

۲۳. آيا انسان قابل تربيت است ؟

۲۴. فرق مرد وزن در كجاست ؟

۲۵. علت تفاوت هاي حقوقي و فرهنگي آنها در چيست ؟

۲۶. انسان كامل كيست ؟

۲۷. چگونه مي توان كمال را تشخيص داد ؟

۲۸. چگونه مي توان به كمال رسيد ؟

۲۹. هدف انسان در هستي چيست ؟

۳۰. جايگاه انسان در هستي چيست ؟

۳۱. عوامل تاثير گذار در انسان كدامند ؟

اهداف یک درس آموزشی در «انسان‌شناسی» را می‌توان به‌صورت زیر ارائه کرد:

۱. بتواند انسان شناسي را تعريف كند ومحورهاي آن را برشمارد .

۲. ضرورت انسان شناسي و انواع آن را تشريح كند .

۳. فهرست سوالات مطرح پيرامون انسان را ارائه دهد .

۴. انسان را تعريف كند .

۵. ابعاد انسان را تشريح كند.

۶. منشاء پيدايش انسان را توضيح دهد. (آفرينش نخستين + چگونگي گسترش )

۷. نفس و روح را تعريف كند .

۸. علائم وجود روح را برشمارد.

۹. ماهيت و سرشت انساني را تبيين كند . ( انسانيت به چيست ؟ - طبيعت مشترك وويژگي‌هاي آن )

۱۰. لايه هاو ابعاد روح را برشمارد. ( قواي نفس )

۱۱. نقش ذهن وارتباط آن با روح را تشريح كند .

۱۲. ارتباط روح با بدن را توضيح دهد .

۱۳. فطرت را تعريف كند .

۱۴. شر يا خير بودن فطرت را تشريح كند .

۱۵. محتوي دروني هنگام تولد را توضيح دهد. (تولد بدون ادراك از حقايق يا با ادراكات )

۱۶. شخصيت را تعريف كند و نحوه شكل گيري آن را توضيح دهد.

۱۷. نياز هاو اميال بشر را فهرست كند و طبقه‌بندينمايد . ( اولويت بندي )

۱۸. غريزه ، عاطفه ،وجدان و احساس راتعريف كند و جايگاه هريك را در وجود انسان نشان دهد.

۱۹. زندگي را تعريف كند وابعاد آن را توضيح دهد.

۲۰. تصميم گيري و انتخاب را تعريف كند .

۲۱. اراده واختيار را تعريف كند .

۲۲. علائم مختار بودن انسان را برشمارد .

۲۳. نقش مختاربودن انسان در تعريف زندگاني را توضيح دهد .

۲۴. قوانين حاكم برفرآيند تصميم‌گيري وانتخاب را تشريح كند .

۲۵. حق را تعريف كند و حقوق انسان در هستي را تشريح كند

۲۶. مسئوليت را تعريف كند و مسئوليت انسان در اين هستي راتبيين نمايد .

۲۷. مرد بودن و زن بودن را تعريف كند و منشاء تشابه ها وتمايزات آن دو را توضيح دهد.

۲۸. تساوي انسان ها و تمايز آنها وثمرات اين تساوي وتمايز را تشريح كند .

۲۹. تربيت راتعريف كند واصول ايجاد ويا تغيير يك رفتار درانسان را توضيح دهد .

۳۰. ارتباط انسان با اجتماع و ابعاد روحي وشخصيتي آنراتوضيح دهد . (قواعد كلي تاثير وتاثر در يكديگر )

۳۱. اساسي ترين هدف انسان در هر گونه فعاليت وتصميم راتبيين كند . ( كمال يابي )

۳۲. كمال و سعادت راتعريف كند و معيار تشخيص آن را توضيح دهد.

۳۳. لذت را تعريف كند ونقش آن در فعاليت انسان را تعيين نمايد .

۳۴. ابديت را تعريف كند ونقش آن در زندگي انسان را توضيح دهد.

۳۵. موقعيت انسان در اين هستي را تشريح كند .

۳۶. ارتباط انسان با خالق را توضيح دهد.

۳۷. ضوابط يك انسان كامل را برشمارد.

۳۸. بينش جديدي نسبت به انسان و هويت انساني و جايگاه انسان در هستي  پيدا كرده باشد .                                   

۳۹. اهميت دقت به تفاوت انسانِ فقط مادي و انسانِ متصل به مجردات ، را در برنامه ريزي زندگي دريافته باشد.

۴۰. ادعاي خود در مورد مادي نبودن انسان، مختار بودن او ، صاحب فطرت و وجدان عمومي بودن را با استناد به دلایل معتبر نشان دهد .

۴۱. بتواند يك انسان كامل را توصیف و تفسیر كند .

(انتقال به سرفصل‌های درس انسان‌شناسی)

تقسیم‌بندی مباحث انسان‌شناسی براساس نفس:

· تعریف نفس

· احکام نفس

· انواع نفس

· جوهر نفس

· قوای نفس

· غایت نفس

· مراتب نفس

· کمال نفس      

· جایگاه نفس

· آثار نفس

· آفات نفس

پاسخ مکاتب مختلف علوم انسانی مدرن به برخی سوالات اساسی درمورد انسان:[۱]     

۱.آیا سرشت انسان ذاتا خوب است یا بد است یا خنثی؟ 

ردیف

نام مکتب و نظام فکری

نظریه آن مکتب

 ۱

فرویدگرایان

انسان سرشتی اهریمنی دارد و غرائز بر او حاکم است بویژه غریزه جنسی و پرخاشگری که صرفا قراردادهای اجتماعی سرپوشی برای آنهاست.

 ۲

تجربه‌گرایان (هابز)

انسان فقط در جهت منافع خود حرکت می‌کند.

 ۳

سودگرایان (بنتام و میل)

همه اَعمال انسان حاصل منفعت‌جویی اوست.

 ۴

لذت‌گرایان (اپیکوری‌ها)

انسان فقط در پی برآوردن نیاز به لذت و گریختن از مواجهه با رنج است.

 ۵

رفتارگرایان (واتسن و اسکینر)

انسان اساسا خوب یا بد نیست بلکه محیط اوست که او را می‌سازد.

 ۶

جامعه‌گرایان (باندورا و میشل)

خوبی یا بدی در اثر پاداش یا مجازات به انسان منتقل می‌شود نه اینکه او اساسا خوب یا بد باشد.

 ۷

اگزیستانسیالیست‌ها (سارتر)

انسان ذاتا خوب یا بد نیست بلکه اعمال انسان است که او را خوب یا بد می‌کند.

 ۸

نوفرویدی‌ها (فروم و اریکسن)

انسان استعداد خاصی برای خوب بودن دارد ولی خوب بودن او بسته به شرایط اجتماعی او دارد؛ اَعمال خوب، از نیازهای فطری اوست.

 ۹

انسان‌گرایان (مازلو و راجرز)

انسان استعداد خوب بودن و خوب شدن را دارد و اگر نیازهای او دخالت نکنند خوبی او بروز می‌کند.

 ۱۰

رمانتیست‌ها (روسو)

انسان از بدو تولد خوبی فطری دارد و اَعمال او ناشی از شرایط مخرب اجتماعی است نه ذات او.

 ۱۱

فرضیه مختار با اقتباس از نگرش اسلام

انسان با خوبی و گرایش به خوبی‌ها متولد می‌شود (کل مولود یولد علی الفطره)

استعداد بد و بدتر شدن و خوبتر شدن را دارد(فالهمها فجورها و تقویها)

پاداش‌ها و مجازات‌ها در تنظیم او تاثیر دارند اما الزاما تعیین‌کننده نیستند.

 

 

۲.آیا رفتار انسان نتیجه اراده آزادانة اوست یا تحت تاثیر محیط یا وراثت یا امر ماورائی تعیین می‌شود؟ 

 

ردیف

 

نام مکتب و نظام فکری

 

نظریه آن مکتب

 

 ۱

 

فرویدگرایان

 

جبر محیطی بر او حاکم است.

 

 ۲

 

تجربه‌گرایان (هابز)

 

جبر محیطی

 

 ۳

 

سودگرایان (بنتام و میل)

 

جبر محیطی

 

 ۴

 

لذت‌گرایان (اپیکوری‌ها)

 

تاثیر زیاد محیط

 

 ۵

 

رفتارگرایان (واتسن و اسکینر)

 

جبر محیطی

 

 ۶

 

جامعه‌گرایان (باندورا و میشل)

 

جبر محیطی

 

 ۷

 

اگزیستانسیالیست‌ها (سارتر)

 

اراده آزاد

 

 ۸

 

نوفرویدی‌ها (فروم و اریکسن)

 

تاثیر زیاد محیط

 

 ۹

 

انسان‌گرایان (مازلو و راجرز)

 

تاثیر زیاد محیط

 

 ۱۰

 

رمانتیست‌ها (روسو)

 

تاثیر زیاد محیط

 

 ۱۱

 

فرضیه مختار با اقتباس از نگرش اسلام

 

محیط و جامعه در تغییر او تاثیر دارند اما تعیین‌کننده نیستند و او دارای اراده آزاد برای تغییر است و این اراده تابع قوانین و ساختار هستی است.

۳.آیا انسان و حیوان از یک الگوی رفتاری پیروی می‌کنند یا در انسان گرایش‌های فراتر وجود دارد؟ 

ردیف

نام مکتب و نظام فکری

نظریه آن مکتب

 ۱

فرویدگرایان

انسان مثل حیوانات فقط از برآورده نشدن نیازهایش برانگیخته می‌شود و رفتارش از اصل میل به لذت و فرار از رنج پیروی می‌کند حتی رفتارهای به‌ظاهر غیرمادی.

 ۲

تجربه‌گرایان (هابز)

سرشت انسان کاملا مکانیکی است و از قوانین حرکت و نیرو تبعیت می‌کند و کیفیت برتری به نام روح وجود ندارد.

 ۳

سودگرایان (بنتام و میل)

مانند فرویدی‌ها

 ۴

لذت‌گرایان (اپیکوری‌ها)

مانند فرویدی‌ها

 ۵

رفتارگرایان (واتسن و اسکینر)

انسان‌ها مانند حیوانات تابع شرطی شدن هستند و مفاهیمی مانند اراده آزاد یا انگیزش درونی نادرست هستند.

 ۶

جامعه‌گرایان (باندورا و میشل)

 

 ۷

اگزیستانسیالیست‌ها (سارتر)

انسان با حیوان در این جهت متفاوت است که می‌تواند دریابد که تنها خود او مسوول اعمالش است.

 ۸

نوفرویدی‌ها (فروم و اریکسن)

انسان استعدادهایی دارد که از ارضای نیازهای ساده فراتر است و انسان توان دارد که انگیزه‌های والا داشته باشد.

 ۹

انسان‌گرایان (مازلو و راجرز)

سرشت انسان متمایز از حیوان است و انسان توانایی رشد فکری و مهارتی دارد.

 ۱۰

فرضیه مختار با اقتباس از نگرش اسلام

حیوانات مانند انسان دارای روح، آگاهی و اراده هستند اما رتبه وجودی روحشان در شبکه هستی و ظرفیت رشد آگاهی و تمایلاتشان نسبت به انسان کاملا محدود است.

انسان‌ها از مکانیزم لذت و رنج و مکانیزم شرطی شدن تاثیر می‌پذیرند اما الزاما سرنوشت‌ساز و تعیین کننده نیستند.

انسان‌ها از قوانین حاکم بر ساختارهای طبیعی تاثیر می‌پذیرند و مجبور به تصمیم در حیطه آن ساختارها هستند اما قدرت کشف ظرفیت انعطاف‌پذیری ساختارها را نیز دارند.

عدم تربیت در انسان سبب می‌شود فقط از تمایلات بد و توهماتش پیروی‌ کند و به دلیل توانایی گسترش‌سازی در علم و اراده، به تمایلات بد و توهماتی برسد که حتی حیوانات نیز ندارند. (بل هم اضل)

۴.برای بهسازی آینده انسان چه باید کرد؟ و اهداف غایی پیشرفت  انسان کدام است؟ 

 

ردیف

 

نام مکتب و نظام فکری

 

نظریه آن مکتب

 

 ۱

 

فرویدگرایان

 

چشم‌‌انداز انسان تاریک است و سرشت خودخواهانه انسان ریشه مشکلات اوست و جز با تکامل ژنتیکی اصلاح نمی‌شود. تشویق غرائز زندگی‌بخش و تضعیف غرائز ویرانگر شاید به بهبود او کمک کند.

 

 ۲

 

تجربه‌گرایان (هابز)

 

استفاده از نتایج آزمایشگاهی برای کنترل رفتار انسان ها راه خوبی برای کمک به پیشرفت انسان‌هاست.

 

 ۳

 

سودگرایان (بنتام و میل)

 

اجتماع باید رفتار انسان‌ها را کنترل کند به‌نحوی که بیشترین سود عائد بیشترین مردم شود.

 

 ۴

 

لذت‌گرایان (اپیکوری‌ها)

 

با فراهم‌سازی محیط برای بیشترین لذت، انسان به تکامل خود می‌رسد.

 

 ۵

 

رفتارگرایان (واتسن و اسکینر)

 

هدف غایی انسان بقاء نوع بشر است و آماده‌سازی محیط برای این بقاء و تقویت عناصر موجب بقاء، ضروری انسان است.

 

 ۶

 

اگزیستانسیالیست‌ها (سارتر)

 

انسان با بازیافتن احساس اراده می‌تواند وضعیت خود را بهبود ببخشد. انسان نیاز دارد که معنایی برای زندگی‌اش داشته باشد.

 

 ۷

 

نوفرویدی‌ها (فروم و اریکسن)

 

خطاهای انسان از اجتماع است لذا اگر بتوان اجتماع را به شکلی تغییر داد که نقاط قوت انسان را تقویت و نقاط ضعف او را تضعیف کند سرنوشت بهتری پیدا خواهد کرد.

 

هدف غایی پیشرفت انسان ایجاد اجتماعی است که همه بتوانند خلاقیت خود را در به ‌کارگیری کارهای خوب فعال کنند.

 

 ۸

 

انسان‌گرایان (مازلو و راجرز)

 

کلید بهسازی کیفیت زندگی انسان در تشویق به بروز نیروهای درونی خود است. خودمتحقق‌سازی تک‌تک انسان‌ها هدف پیشرفت انسان است.

 

 ۹

 

فرضیه مختار با اقتباس از نگرش اسلام

 

هدف غایی پیشرفت انسان، اتصال به علم و اراده بی‌نهایت (وجود خداوند) است. (لقاءالله و عبودیت)

 

آینده انسان، روشن و مسیر حرکت او واضح است در عین حال که در معرض خطرهای جدی برای نسبت به سرنوشت خود قرار دارد و باید با عقل، آنها را کنترل کند.

 

جهل و تمایلات انسان، زمینه اصلی مشکلات و آینده ناخوشایند اوست.

 

ارتقاء آگاهی، تغییرات در فضای اجتماعی و روابط زندگی، استفاده بهینه از قوانین و ساختار حاکم بر وجود انسان، تمرین بر کنترل تمایلات (تقوی و ورع) کلید موفقیت انسان در پیشرفت‌ است.

 

 

مشخصات انسان سالم در برخی مکاتب روانشناسانه

 

 

 

الگوي آلپورت

 

الگوي فرانكل

 

الگوي مازلو

 

الگوي راجرز

 

الگوي فروم

 

الگوی اقتباس شده از کلان اسلام

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱.گسترش مفهوم خود : گسترش انگیزه های فرد در قلمرو کار ، روابط خانوادگی وسیع و گسترده ، دوستان زیاد ،علایق و توجه به بیرون از خود .

 

۲- ارتباط صمیمانه خود با دیگران : چنین شخصی به پدر ، مادر ، برادر ، خواهر ، فرزند، همسر ، دوستان ، و حتی مردم عشق می ورزد و محبت می کند .

 

۳- امنیت عاطفی : چنین شخصی امنیت عاطفی دارد خود را و ضعف های خود را پذیرفته ، با ناکامی ها مدارا می کند با استرس و تهدیدها مواجهه می شود .

 

۴- ادراک واقع بینانه دارد به جهان عینی می نگرد واقعیتها را بدون تحریف همانگونه که هست می نگرد .

 

۵- وظایف و مهارتها :چنین شخصی غرق در کار است ، مهارتها را بکار معطوف می کند ، احساس مسئولیت دارد 

 

۶- فعلیت بخشیدن بخود : شخص بالغ خود را شناخته و در بالفعل کردن استعدادهایش تلاش دارد .

 

۷- شخص بالغ به جلو می نگرد ، ضمن اینکه از تجربیات گذشته استفاده می کند ولی اسیر گذشته نیست و به آینده می نگرد .

 

۸- شوخ طبع است ( نه بذله گوی) هیچگاه دیگران را مورد تمسخر قرار نمی دهد زیرا که به طبیعت خود و دیگران واقف است و دیگران را همانگونه که هستند پذیرفته .

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱- چنین اشخاصی از خود گذشته و فرا رفته اند . بکار ، زندگی ، زن ، فرزند ، به همه چیز مینگرند ، جز به خود جستجوی معنا در زندگی لازمه اش فراموش کردن خویشتن و به غیر خود توجه داشتن است .

 

۲- خود را در انتخاب اعمال آزاد می بینند .

 

۳- شخصا مسئول هدایت زندگی و گرایشی هستند که برای سرنوشتشان بر می گزینند .

 

۴- معلول نیروهای بیرون از خود نیستند .

 

۵- در زندگی معنای مناسب خود را یافته اند .

 

۶- بر زندگی تسلط آگاهانه دارند .

 

۷- به آینده می نگرند .

 

۸- در کار و وظیفه تعهد دارند.

 

۹- می توانند ارزشهای خلاق ، تجربی ، یا گرایشی را نمایان سازند .

 

 

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱- ادراک صحیح از واقعیت دارند . شناخت این افراد عینی و بر اساس واقعی است پدیده ها را آنگونه که هست می بینند .

 

۲- پذیرش کلی طبیعت خود و دیگران . به نقاط ضعف خود واقفند و پذیرش دارند و دیگران را آنگونه که هستند می پذیرند .

 

۳- خود انگیخته اند . دارای حالتهای بی پیرایه و بدون تظاهرند بر طبق طبیعت خویش عمل می کنند .

 

۴- توجه به بیرون دارند . شغل را بعنوان وسیله بالفعل کردن خویش و توانائی های خود قلمداد می کنند ، وظیفه شناس و متعهدند .

 

۵- خیلی نیازمند به رضایتهای بیرونی نیستند .

 

۶- رفتارشان استقلال دارد ، خیلی متکی به رضایت همگان نیستند .

 

۷- تجربه های زندگی برای آنها تازگی دارد هر پدیده ای برای آنها تازه است ، هر آدمی ، هر درختی ، هر بوته گل رزی برای آنها منحصر و یکتاست .

 

۸- نوع دوست اند با نوع بشر احساس برادری و برابری می کنند.

 

۹- در رفتارشان نوعی طنز وجود دارد ضمن اینکه کسی را به مسخره نمی گیرند .

 

۱۰- خلاق هستند آفرینندگی دارند.

 

۱۱- تغییرات محیطی آنها را مسخ و بیگانه نمی کند ، استقلال خودشان را از دست نمی دهند و مقاومت فرهنگ پذیری دارند.

 

 

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱- انسانی که آزادی تجربه دارد (یا داشته) متظاهر نیست همان چیزی است که هست (این من هستم) .

 

۲- مقلد دیگران نیست ، میزانهای اخلاقی از خودش دارد .

 

۳- دارای زمینه های خودجوش است .

 

۴- آمادگی لازم برای کسب تجربه را دارد .

 

۵- زندگی با حیات و سرزنده ای دارد ، دائما شخصیت وی در تحول است .

 

۶- احساس آزادی می کند بدلیل اینکه تدافعی نیست و محدودیتی در تجربیات نمی بیند .

 

۷- خلاقیت دارد.

 

۸- نگران از دست دادن تایید یا ستایش دیگران نیست .

 

 

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱- عمیقا عشق می ورزد .

 

۲- آفریننده است .

 

۳- قوه تعقلش را کاملا پرورانده .

 

۴- جهان و خود را عینی ادراک می کند .

 

۵- هویت پایداری دارد.

 

۶- با جهان در پیوند است .

 

۷- حاکم و عامل خود و سرنوشت خویش است .

 

 

 

انسان سالم انساني است كه:

 

۱.مستمرا به دنبال ارتقاء آگاهی از خود و جهان هستی است. (شفاف‌سازی، دقیق‌سازی آنچه می‌دانسته و کشف آنچه نمی‌داند.)

 

۲.معنای زندگی او تلاش برای اتصال به خداوند به عنوان کمال مطلق است.

 

۳.افق دیدش در محاسبات و تصمیم‌ها،‌ کل هستی تا ابدیت است.

 

۴.به‌دنبال فعال‌سازی قوای درونی خود برای حرکت به‌سوی کلان هستی است.

 

۵.برای رسیدن به خواسته‌اش بر دیگران و محیطش تاثیر منفی نمی‌گذارد و همیشه محبت می‌کند و انرژی‌بخش است.

 

۶.در قبال کل هستی، احساس مسئولیت می‌کند و رفتارش براساس این مسئولیت‌پذیری تنظیم می‌شود.

 

 

 

 

 

انتقال به بحث هویت تربیت و شاخص‌های تربیت

گوشه‌ای از تفسیر انسان در دیدگاه عرفان اسلام:

تعبیری که در عرفان از انسان می‌شود «کَون جامع» است، یعنی «هستی با تمام مراتبش» و این تعبیر اشاره دارد به کلام امیرالمومنین علیه‌السلام که فرمود: اَتَزعَمُ اَنّکَ جِرمٌ صَغیرٌ و فِیکَ انْطَوَی العَالَمُ الاَکبَر (هستی برترین در وجود انسان نهفته شده است).

محی‌الدین عربی، در کتاب فصوص‌الحکم در باره «کَون جامع» می‌نویسد: کون جامع چنان جمعیتی داشت که با او سّر حق توسط حق آشکار می‌گشد و از این رو مظهر مشیت الهی قرار گرفت.

آدم روح عالم است؛ انسان کبیر که انسان کامل است صورت عالم است و ملائکه بعضی ازقوای او هستند؛ خداوند با انسان به موجودات می‌نگرد و رحمت خود را برآنها جاری می‌کند؛در خلقت آدم، بین دو صورت وحدت و کثرت جمع شده است و این همان مقام احدیت الهی است.

نتایج آثار و لوازم پذیرش بحث: 

انسان، یگانه واقعیت این هستی نیست، گرچه دنیا برای زندگی او آماده‌سازی شده است.

انسان باید خود را با قوانین و ساختارهای فطری طبیعی حاکم بر عالم، هماهنگ کند و حرکت براساس تمایلات و توهمات، او را از بین می‌رود؛ بنابراین در «علم» باید به دنبال کشف واقعیت‌های ناوابسته به ذهن و تمایل او برود و در این جهت، از قوانین حاکم برذهن و تمایلاتش نیز غافل نشود و قدرت واقع‌بینی و واقع‌گرایی را با کنترل ذهن و تمایلاتش ایجاد کند.

انسان توانایی تغییر وضعیت موجود را هم در طبیعت و هم در جامعه و هم در خودش دارد، امابا استفاده از قوانین و معادلات حاکم بر پدیده‌ها (چه قوانین کشف شده و چه قوانینی که بعدا کشف می‌شوند.)

رشدانسان، تابع برآیندگیری از نیروهای مرتبط با اوست و به‌ هر مقدار که بر موردی تمرکز کند نیروهای وارده از آن بیشتر خواهد شد. بنابراین موفقیت در زندگی و رسیدن به رشد و کمال (اتصال به بی‌نهایت)، نیازمند تعیین موضوع و موضعی است که باید بیشترین تمرکز نسبت به آن شکل بگیرد.

دین،معادلات حرکت انسان در شبکه هستی برای ایجاد برآیند به‌سوی خداوند است.

جدول مقایسه آموزه‌های انسان‌محوریِ اومانیستی با انسان شبکه‌ای در اسلام: 

آموزه اومانیسم

آموزه اقتباس شده از نگرش اسلام

اصالت انسان

انسان محوری در کل هستی

اصالت وجود بی‌نهایت

خدامحوری در کل هستی + محوریت  انسان کامل در هستی (به‌عنوان خلیفه الله)

آزادیِ اراده ، به‌شرط عدم وجود شاکی خصوصی (لیبرالیسم)

آزادیِ اراده ، به‌شرط ایفای حق همه موجودات

(حق بدن، حق ذهن و فکر، حق روح و قلب، حق محیط، حق خانواده، حق شهروند، حق بشریت، حق عوالم فوقانی)

یافته‌های عقل تجربی، ملاک صدق و کذب (رشنالیسم)

یافته‌های عقل تجربی+ یافته‌های عقل برهانی+ یافته‌های عقل وحیانی، ملاک صدق و کذب

فقط دنیا ، نهایت رشد انسان است و معنی زندگی در لذت‌جویی دنیایی است. (سکولاریسم)

دنیا، ابزار و بستر رشد است و سعادت نهایی در زندگی دیگر بعد از دنیاست و معنی زندگی در اتصال به خداوند است.

حق مطلقی وجود ندارد و هر فکر و عقیده‌ای می‌تواند حق باشد و ارزش داشته باشد (پلورالیسم)

حق مطلق وجود دارد، افکار و عقیده‌ها می‌توانند هر کدام بهره‌ای از حق برده باشند و می‌توانند کاملا کاذب و توهم باشند و ارزش فقط مربوط به حق است.

 

تیترها